blog

Η ρητορική μίσους στην Κύπρο

Δικηγόρος-Νομικός Σύμβουλος

Για να θέσουμε το ζήτημα της ρητορικής μίσους στην Κύπρο, με αφορμή τις δηλώσεις του Μητροπολίτη Μόρφου, στην σωστή νομική του διάσταση, θα πρέπει πρωτίστως να προσφύγουμε στην ερμηνεία της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου αλλά και στο Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τόσο το άρθρο 10 της Σύμβασης όσο και το άρθρο 19 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας δίδει το δικαίωμα σε οποιοδήποτε πρόσωπο στην ελευθέρια της έκφρασης ή και της γνώμης και της μετάδοσης πληροφοριών, ιδεών.

Η ελευθερία της έκφρασης δεν περιορίζεται μόνο σε απόψεις που είναι αρεστές, στο κοινό, στο κράτος ή σε ομάδα πολιτών. Περιλαμβάνει και τις απόψεις αυτές που είναι δυσάρεστες ή και αυτές που ενοχλούν την κοινή γνώμη ή το κράτος και αυτό επιβάλει η έννοια της «δημοκρατικής κοινωνίας». Πάρα ταύτα, υπάρχουν σοβαροί περιορισμοί στο δικαίωμα αυτό και οι περιορισμοί αυτοί πρέπει να εφαρμόζονται ώστε να διασφαλιστεί ο σεβασμός της αξιοπρέπειας όλων των ανθρώπων.

Ο Νομοθέτης στην Κύπρο προσέδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στην ρητορική μίσους, και κωδικοποίησε τις πράξεις αυτές στον Ποινικό κώδικα, στο άρθρο 99Α. Ρητορική μίσους ουσιαστικά συνιστούν οι δημόσιες πράξεις που έχουν ως σκοπό να υποκινήσουν βία ή μίσος εναντίον προσώπων που προσδιορίζονται βάση του γενετήσιου προσανατολισμού τους. Κάθε πρόσωπο λοιπόν που δημόσια προσβάλλει ή και υποκινεί βία και μίσος εναντίον ομάδας προσώπων, όπως είπαμε πιο πάνω, είναι ένοχος αδικήματος και υπόκειται σε ποινή φυλάκισής που δεν υπερβαίνει τα 3 έτη ή χρηματική ποινή.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σε σωρεία αποφάσεων του αναγνωρίζει τις διάφορες εκφάνσεις που ενδέχεται να λαμβάνει η ρητορική μίσους ( φυλετικό μίσος, θρησκευτικό μίσος, εθνοτικό ή και ομοφοβικό), αναλύει με ακρίβεια τις διάφορες πτυχές που αναδύονται και δίδει κατά την άποψη μου κατευθυντήριες γραμμές στα εθνικά Δικαστήρια για τον χειρισμό παρομοίων υποθέσεων.

Στην απόφαση Vejdelant κατά Σουηδίας, η οποία υπόθεση αφορούσε την αίτηση των προσφευγόντων για την καταδίκη τους καθότι μοίρασαν φυλλάδια σε σχολείο της Σουηδίας τα οποία κρίθηκαν από τα Σουηδικά Δικαστήρια ως προσβλητικά εναντίον των ομοφυλοφίλων. Τα φυλλάδια αυτά περιείχαν ορισμένες δηλώσεις οι οποίες παρουσίαζαν την ομοφυλοφιλία ως αποκλίνουσα σεξουαλική ροπή και ως έχουσα συνέπειες καταστροφικές για την κοινωνία καθώς και ότι ευθύνεται για την μετάδοση του ιού ΗΙV. Το Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έκρινε ότι οι πράξεις αυτές αν και δεν ισοδυναμούσαν με άμεση υποκίνηση σε πράξεις μίσους εν τούτοις αποφάσισε ότι περιείχαν σοβαρούς και επιβλαβείς ισχυρισμούς και ότι η διάκριση λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού είναι εξίσου σοβαρή με την διάκριση λόγω φυλής, καταγωγής ή χρώματος και κατέληξε ότι πολύ σωστά οι σουηδικές αρχές καταδικάσαν αυτήν την συμπεριφορά.

Υπό το πρίσμα λοιπόν αυτό, θα έλεγε κανείς ότι ναι, παρόμοιες δηλώσεις όπως αυτές του Μητροπολίτη Μόρφου είναι σίγουρα επιβλαβείς για την κοινωνία και δύναται να είναι και ποινικά κολάσιμες και σε κάθε περίπτωση πρέπει να τίθενται ενώπιον της κρίσης του Δικαστηρίου.

Είναι επίκαιρο το ερώτημα κατά πόσο κάποιος ιδιώτης μπορεί να διώξει με ιδιωτική ποινική δίωξη πρόσωπο που προβαίνει σε ρητορική μίσους σύμφωνα με το άρθρο 99Α του Ποινικού Κώδικα. Να μπορεί δηλαδή κάποιος ιδιώτης να καταχωρήσει την υπόθεση και όχι ο Γενικός Εισαγγελέας ή ο Αστυνομικός Διευθυντής της εκάστοτε επαρχίας, όπως γίνεται για παράδειγμα στις επιταγές.

Τα Δικαστήρια γενικά τόσο στην Κύπρο αλλά και στην Αγγλία αναγνωρίζουν το δικαίωμα ιδιωτικής ποινικής δίωξης όταν ο πολίτης έχει έννομο συμφέρον να το πράξει αλλά και όταν θίγονται τα δικαιώματα του άμεσα (directly affected). Επί του προκειμένου οι δηλώσεις του Μητροπολίτη Μόρφου δεν συνιστούν άμεση παραβίαση, κατά την γνώμη μου, καθότι στις δηλώσεις του δεν αναφέρεται ονομαστικά σε κάποιο πρόσωπο αλλά σε κοινωνικό σύνολο που προσδιορίζεται βάση του γενετήσιου προσανατολισμού του. Συνεπώς θα έλεγα ότι ενδεχόμενη ιδιωτική ποινική δίωξη θα αντιμετωπιζόταν ως «actio popularis» σε μετάφραση «λαϊκή αγωγή» και θα τύγχανε της απόρριψης του Δικαστήριού. 

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι αδικήματα που αφορούν την ρητορική μίσους στην κυπριακή έννομη τάξη δεν μπορούν να διωχτούν με ιδιωτική ποινική δίωξη χωρίς την προηγουμένη έγκριση του Γενικού Εισαγγελέα σύμφωνα και με το εδάφιο 2 άρθρου 99Α του Ποινικού Κώδικα. Συνεπώς εάν παραβιάζονται τα δικαιώματα κάποιου προσώπου θα πρέπει είτε να απευθυνθεί στην Αστυνομία για να προχωρήσει η πολιτεία στην ποινική δίωξη του αδικοπραγούντος είτε να ζητήσει την άδεια του Γενικού Εισαγγελέα για να διώξει ιδιωτικά δηλώσεις που θεωρούνται ως ρητορική μίσους ή και φυσικά να κινηθεί αυτεπάγγελτα ο Γενικός Εισαγγελέας εάν υποπέσει στην αντίληψη του ενδεχόμενη αδικοπραξία.

περισσότερες ειδήσεις

Κύπρος

Ύστατο χαίρε στο Νίκο Μουγιάρη στη γενέτειρα του Αθηένου

Παρουσία του Προέδρου Αναστασιάδη η κηδεία του μεγάλου ευεργέτη

22χρονος "έσβησε" στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας μετά από εγχείρηση

Φως στα αίτια αναμένεται να ρήξη η νενομισμένη νεκροτομή

Ψηφίζεις για Δήμαρχο Αμμοχώστου;

Νέα ειδική υπηρεσία για την παροχή πληροφοριών στο κοινό ανακοίνωσε ο Έφορος
Ελλάδα

Ελλάδα: Εθελοντές έβγαλαν 58 τόνους σκουπιδιών από τη θάλασσα

Μια προσπάθεια που γίνεται τα τελευταία 6 χρόνια

Ελλάδα: Τρένο παρέσυρε και σκότωσε άνδρα στην Αλεξανδρούπολη

Το περιστατικό διαδραματίστηκε μπροστά στα μάτια φίλου του

"Έσβησε" 66χρονος από φωτιά σε γηροκομείο

Η οικογένειά του αναμένει το πόρισμα του ανακριτικού τμήματος της Πυροσβεστικής
Διεθνή

Τάιζε το μωρό βουλευτή ενώ μιλούσαν για την αύξηση στα καύσιμα (ΒΙΝΤΕΟ&ΦΩΤΟ)

Η συγκινητική πρωτοβουλία του Προέδρου του Βουλής της Νέας Ζηλανδίας

Γαλλία: Παιδόφιλος χειρουργός είχε κακοποιήσει πάνω από 250 παιδιά

Κρατούσε ημερολόγιο με λεπτομερείς καταγραφές κάθε παιδιού που είχε κακοποιήσει

Ποια η σημερινή κατάσταση του ναυαγίου του Τιτανικού; (BINTEO+ΦΩΤΟ)

Ομάδα ερευνητών αξιολόγησε το διασημότερο ναυάγιο στον κόσμο

tv news

Δύο γυναίκες απέναντι στην αλήθεια...Μόνο μία θυσία θα φέρει την εξιλέωση...

«Γυναίκα Χωρίς Όνομα» Β' Κύκλος έρχεται στο νέο πρόγραμμα του Alpha (ΔΕΙΤΕ ΤΟ TRAILER)
Alpha TV Κύπρου

Όλοι έχουν μια ιστορία.... Ποιο είναι το τραγούδι της δικής σου;

Δήλωσε και εσύ συμμετοχή στο "Soundtrack Of Love..." Παρουσιάζει η Χριστιάνα Αριστοτέλους
Alpha TV Κύπρου

δείτε σήμερα

Πέμ, 22/08/2019 - 14:30Η ΦΑΜΙΛΙΑ
Πέμ, 22/08/2019 - 16:45KITCHEN LAB
Πέμ, 22/08/2019 - 19:00ΤΟ ΣΟΪ ΣΟΥ
Πέμ, 22/08/2019 - 20:20ALPHA NEWS
Πέμ, 22/08/2019 - 22:00Η ΦΑΜΙΛΙΑ
Πέμ, 22/08/2019 - 22:45ΤΟ ΣΟΪ ΣΟΥ
Πέμ, 22/08/2019 - 23:30ΠΑΡΑΜΥΘΙ... ΑΛΛΙΩΣ
Παρ, 23/08/2019 - 00:15WORLD PARTY
Παρ, 23/08/2019 - 01:00Η ΛΕΞΗ ΠΟΥ ΔΕ ΛΕΣ
Παρ, 23/08/2019 - 01:4510Η ΕΝΤΟΛΗ
Παρ, 23/08/2019 - 06:20ΑΛΛΑΞΕ ΤΟ
Παρ, 23/08/2019 - 07:0024 ΩΡΕΣ
Παρ, 23/08/2019 - 08:00Η ΚΟΥΖΙΝΑ ΤΗΣ ΜΑΜΑΣ
Παρ, 23/08/2019 - 08:4560' ΕΛΛΑΔΑ
Παρ, 23/08/2019 - 10:00ΕΛΑ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΜΟΥ
Παρ, 23/08/2019 - 11:30ΠΑΜΕ ΠΑΚΕΤΟ
Παρ, 23/08/2019 - 13:00DEAL
Παρ, 23/08/2019 - 13:45DEAL
Παρ, 23/08/2019 - 14:30Η ΦΑΜΙΛΙΑ